در این مقاله سعی شده است تا بصورت ریشه ای به چگونگی تحول در نظام بازرگانی کشور پرداخته شده و ضمن ارایه دلایل و متغیرهای لازم برای تحول در این بخش، پارادایم های لازم برای دسترسی به تغییرات ریشه ای برای ایجاد تحول در نظام هـای خـرد بازرگانی در جهت متحول ساختن نظام کلان و تعادل پویا مطرح گردد. در این رابطه با پیشنهاد مدل سکوی شروع برای رسیدن به تحولات جهانی به لزوم پیاده سازی سیستم مکانیزه آسیکودا که از طریق آنکتاد به کشورهای جهان سوم برای ایجاد تسهیلات بیشتر در نظام بازرگانی در گمرکات پیشنهاد شده است، پرداخته خواهد شد. کاربرد این مدل می تواند دو پارادایم مطرح شده در این بررسی را تحقق بخشد. پارادایم های ارایه شده در این تحقیق نحوه ارتباط بین اجزا و سرعت تعاملی آنها برای ایجاد تعادل های لازم در زیرسیستم های بخش بازرگانی یک اقتصاد را توضیح می دهد و در نهایت ایجاد و افزایش سرعت تعاملی بین اجزای آنها را برای انطباق با تحولات و همترازی با سایر بازارها، توصیه می کند.

در فرایند برنامه ریزی، نظارت و ارزیابی، کاری بس مهم و حساس است زیرا از یکسو اطلاعات لازم را از طریق یک فرایند بازخوری کارآمد فراهم می آورد و ازسوی دیگر ضعف های اجرایی را آشکار می سازد و مشکلاتی را که در مرحله برنامه ریزی پیش بینی نشده است، می شناساند و به یافتن راه حل های آنها یاری می رساند و بدین ترتیب نه تنها مدیریت را یک مدیریت پویا، به روز و پاسخگو می سازد بلکه چالش های جدیدی پیش روی مدیریت مطرح می سازد و آن را برای مدیریت تغییر که کارآمدی و توانمندی و ثمر بخشی از نتایج آن است، راهنما می گردد. هر چند در اغلب موارد این امر یا به فراموشی سپرده می شود و یا زیرسایه مراحل تهیه و تدوین و اجرا قرار می گیرد ولی باید اذعان داشت که برنامه ریزی بدون ارزیابی کامل نیست. بنابراین، ضرورت دارد برنامه ها مورد ارزیابی دقیق و به طور پیوسته از جنبه های گوناگون مورد ارزیابی قرار گیرند. فقط زمانی می توان توجیهی برای ادامه کار برنامه ریزی داشت که برنامه های قبلی ارزیابی شده باشد و برضرورت ادامه آنها و نشان دادن تاثیر گذاری آنها در امور، استدلالهای لازم فراهم شده باشد. از این رو، در مقاله حاضر برای دستیابی به اهداف سازمان (برنامه فعالیت های ادارات کل بازرگانی استان ها)، پرسش هایی مدنظر قرار گرفته است که عبارتند از: اول، این اهداف (فعالیت های برنامه ای) به چه میزان تحقق یافته اند؟ و دوم، در راه نیل به آنها چه موانع و مشکلاتی وجود داشته است؟ در نهایت، برای یافتن پاسخ علمی به پرسش های پیش گفته براساس اصول فرایند برنامه ریزی، با روش شناختی توصیفی- تحلیلی و با استفاده از تکنیک AHP به ارزیابی ادارات کل بازرگانی استان ها پرداخته شده است تا نقاط ضعف و قوت بازشناخته شوند.